سیب زنوز

سیب زنوز

پیش از آشنایی با انواع سیب زنوز، با سابقه باغ و باغداری در منطقه زنوز آشنا شوید.

حمداله مستوفی جغرافی‌دان قرن هفتم هجری در کتاب نزهدالقلوب خود درباره زنوز چنین می نویسد:

«زنوز منطقه‌ای است که باغ فراوان دارد، حاصلش غله، میوه، و انگور، نوعی سیب که قباله خوانند عظیم خوبست، رنگ سرخ سیب زنوز شبیه طلای قرمز است.»

زنوز به علت برخورداری از ارتفاع بالا از سطح دریا، آب و هوای نسبتاً سرد و خاک حاصلخیز و باغداران زحمتکش و آگاه، محل پرورش ارقام مختلف محصول بوده است.

از انواع مختلف محصول می‌توان به سیب، زردآلو، گلابی، گردو، گیلاس و غیره اشاره کرد.

سیب‌های تولید شده در این منطقه از نظر طعم، رنگ، عطر و کیفیت انبارداری، بسیار مطلوب بوده و نام زنوز را در اکثر شهرهای ایران معروف کرده است. به طوری که در برخی از کشورهای خارجی  نیر زنوز را با سیب‌های قرمز رنگش می‌شناسند.

تاریخچه کاشت سیب در منطقه زنوز

بنا به گفته اهالی آن، نهال سیب‌های مرغوب و معروف زنوز را قبل از انعقاد عهدنامه ترکمنچای و گلستان، از شهرهای شمالی رود ارس قره باغ و قفقاز، به این منطقه آوردند ولی وجود تیپ‌های وحشی گلابی و سیب در کوه‌های کیامکی و در ادامه آن در ارسباران نشانگر قدمت سیب در منطقه بیش از تاریخ مذکور است.

بررسی ۱۲ رقمِ گوناگونِ سیب زنوز

بررسی‌های انجام شده روی توده سیب‌های منطقه زنوز براساس برخی فاکتورها و شاخص‌های ویژه، منجر به تفکیک ۱۲ رقم از میان ۸۵ رقمِ موردِ مطالعه گردید.

۱- پاییزه

مبدأ آن اردوباد، و سابقه کشت آن در زنوز بیش از ۲۵۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع آن ۳٫۹ متر، قدرت رشد متوسط، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی آویزان، عکس‌العمل نسبت به هرس خوب و دارای تناوب باردهی زیاد.

گل

شروع گل‌دهی اوایل دهه سوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر اردیبهشت، مدت گل‌دهی حدود ۹ روز، از نظر فصل گل‌دهی دیرگل، رنگ گلبرگ‌ها  سفید، میزان ریزش گل کم، میزان گل‌دهی زیاد و فاقد گل‌دهی ثانویه است.

میوه

مقدار میوه‌دهی زیاد، ریزش میوه متوسط، فرم میوه استوانه‌ای، تعداد بذر در میوه ۹-۶ تخمدان پنج برچه‌ای، طول متوسط میوه ۸/۱ سانتی‌متر و عرض متوسط میوه ۴/۲ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۴۰-۱۲۰ گرم، رنگ پوست میوه قرمز چینی تند، رنگ گوشت میوه سفید، مزه و طعم میوه خیلی شیرین، طول متوسط دم میوه ۱/۵ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه به شکل V عمیق گودی گلگاهی میوه فرورفته، شروع برداشت میوه اواخر شهریور، تعداد روز از خاتمه گل تا رسیدن میوه ۱۳۵ – ۱۲۵ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری ۱۵۰ روز.

برگ

شکل برگ بیضی باریک، انتهای برگ نوک‌دار و تیز، حاشیه برگ دندانه‌دار، طول متوسط پهنک برگی ۷٫۳ سانتی‌متر و عرض متوسط پهنک برگ ۳٫۷ سانتی‌متر، طول متوسط دمبرگ ۳/۲ سانتی‌متر دارای استیپول کوچک به طول ۳ میلی‌متر، شروع خزان اواسط آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و آفات لیسه سیب و کرم سیب حساس است.

سیستم باردهی

اکثر میوه‌ها روی اسپورهای دو یا سه ساله تشکیل می‌شود و با این ترتیب باردهی در قسمت بالای درخت صورت گرفته و به صورت خوشه‌ای آویزان مشاهده می‌شود، به ندرت در شاخه‌های یک ساله میوه‌دهی مشاهده می‌شود. قدرت باردهی این رقم بیشتر بوده و در روی هر یک از لامبوردها اکثر پنج گل مشاهده گردید ولی تعداد میوه باقی مانده روی لامبوردها (اسپورها) یک تا ۲ میوه بوده و خیلی به ندرت ۳ میوه مشاهده گردید. این رقم دارای باردهی تناوب بوده، چنانچه هرس منظم هر ساله صورت نگیرد درخت از وضعیت عادی خارج شده و ترک‌های زیادی تولید می‌کند و در نتیجه باردهی برای چند سال مختل می‌شود.

۲- قباله

مبدأ این رقم احتمالا قبای روسیه بوده و سابقه کاشت آن در زنوز حدود ۲۰۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۷ متر، قدرت رشد متوسط، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی آویزان و گسترده، عکس‌العمل نسبت به هرس متوسط، دارای تناوب باردهی زیاد.

گل

شروع گل‌دهی دهه دوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر اردیبهشت، مدت گل‌دهی حدود ۱۰ روز، از نظر فصل گل‌دهی متوسط گل، رنگ گلبرگ‌ها  سفید با لکه‌های صورتی، میزان ریزش گل کم، میزان گل‌دهی متوسط، فاقد گل‌دهی ثانوبه.

میوه

مقدار میوه‌دهی زیاد، ریزش میوه کم، فرم میوه گرد و پهن، تعداد بذر در میوه ۱۰-۹ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۶/۱ سانتی‌متر و عرض متوسط میوه ۷/۲ سانتی‌متر، وزن میوه ۱۷۰-۱۶۰ گرم، رنگ پوست قرمز و صورتی روشن، رنگ گوشت میوه سفید، مزه و طعم میوه کمی ترش، طول متوسط دم میوه ۱/۴ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه سفید، مزه و طعم میوه کمی ترش، طول متوسط دم میوه ۱/۴ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه به شکل U کم عمق، گودی گلگاهی میوه خیلی کم فرورفته، شروع برداشت میوه اواخر شهریور، تعداد روز از خاتمه گل تا رسیدن میوه ۱۲۷-۱۳۷ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری ۱۸۰ روز.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار و بلند، حاشیه برگ مضرس، متوسط طول پهنک برگ ۷/۵ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگ ۳/۲ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۳/۸ سانتی‌متر، داری استیپول باریک و کشیده به طول ۴ میلی‌متر، شروع خزان اواسط آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و آفات لیسه سیب و کرم سیب نیمه مقاوم است.

سیستم باردهی

در این رقم جوانه‌های رویشی به صورت کشیده و نوک‌دار و جوانه‌های زایشی متورم و کروی و اکثر در روی اسپورهای ۲ تا ۵ ساله و یا بیشتر مشاهده می‌شود و در روی هر اسپور اکثرا ۵ گل مشاهده می‌شود. براندی ها کمابیش تاجدار هستند، تعداد میوه باقی مانده در روی اسپورها تا ۵ میوه یادداشت گردید، این رقم دارای تناوب باردهی بوده و به هرس اصولی جواب مثبت می‌دهند و در صورت اجرای هرس مناسب کمتر به تناوب باردهی مبتلا می‌شوند، عملکرد این رقم در حد مطلوب است.

۳- بالجه‌ای

مبدأ این رقم به احتمال زیاد قبای آذربایجان روسیه سابق بوده است و سابقه کاشت آن در زنوز حدود ۱۵۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۴/۲۰ متر، قدرت رشد زیاد، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی عمودی، عکس‌العمل نسبت به هرس خوب، دارای تناوب باردهی زیاد.

گل

شروع گل‌دهی اوایل دهه سوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر اردیبهشت، مدت گل‌دهی حدود ۱۰ روز از نظر فصل گل‌دهی دیر گل، رنگ گلبرگ‌ها سفید متمایل به صورتی، میزان ریزش گل متوسط، میزان گل‌دهی متوسط، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی متوسط، ریزش میوه زیاد، فرم میوه گرد، مقدار بذر در میوه ۱۰-۸ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۴/۲ سانتی‌متر و عرض متوسط میوه ۳/۱ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۲۰-۱۱۵ گرم، رنگ پوست میوه قرمز چیتی کم‌رنگ، رنگ گوشت میوه سفید، مزه و طعم میوه خیلی شیرین، طول متوسط دم میوه ۱/۵ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه به شکل V کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته، شروع برداشت میوه اواسط شهریور، تعداد روز از خاتمه گل تا رسیدن میوه ۱۰۵ روز، نوع مصرف تازه‌خوری و برای تهیه مربا، مدت انبارداری ۱۸۰ روز.

برگ

شکل برگ باریک، انتهای برگ نوک‌تیز، حاشیه برگ دندانه‌دار، متوسط طول پهنک برگ ۶/۸ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگ ۳٫۱ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۲/۶ سانتی‌متر، دارای استپول خیلی کوچک، شروع خزان اوائل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب و کرم سیب حساس است.

سیستم باردهی

در این رقم میوه اکثر روی لامبوردهای چند ساله مستقر بر روی شاخه‌های مسن‌تر به وجود می‌آید و میوه‌دهی در روی شاخه‌های یک ساله کمتر صورت می‌گیرد، اگر در روی این رقم هرس اصولی انجام گیرد لامبوردهای چندساله و قوی به وجود می‌آید و باردهی در تاج و درخت پراکنش مناسب‌تری به خود می‌گیرد، تعداد میوه باقی مانده رور هر اسپور حداکثر ۳ است، در این رقم نیز تناوب باردهی مشاهده گردید.

 

۴- سلطانی

مبدأ این رقم قبای آذربایجان روسیه سابق بوده و سابقه کاشت آن در زنوز در حدود ۱۲۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۹ متر، قدرت رشد متوسط، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی گسترده، عکس‌العمل نسبت به هرس خوب، دارای تناوب باردهی زیاد.

گل

شروع گل‌دهی اوایل دهه سوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اوائل دهه اول خرداد، مدت گل‌دهی ۱۲ روز، از نظر فصل گل‌دهی دیرگل، رنگ گلبرگ‌ها سفید، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل زیاد، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی متوسط، ریزش میوه زیاد، فرم میوه کمی گرد، تعداد بذر در میوه ۱۰-۹ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۵/۱ سانتی‌متر و عرض متوسط میوه ۴/۲ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۴۰-۱۲۵ گرم، رنگ پوست میوه قرمز تند، رنگ گوشت میوه زرد، مزه و طعم میوه شیرین کمی می خوش، طول متوسط دم میوه ۱/۱ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه به شکل U کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته به صورت پیاله، شروع برداشت میوه اوایل دهه سوم شهریور، تعداد روز خاتمه گل تا رسیدن میوه ۱۱۰ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انباردای ۹۰ روز.

برگ

شکل برگ بیضی پهن، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ مضرس، طول متوسط پهنک برگ ۵/۶ سانتی‌متر، عرض متوسط پهنک برگ ۳/۸ سانتی‌متر، طول متوسط دمبرگ ۲/۸ سانتی‌متر، دارای استیپول باریک به طول 3 میلی‌متر، شروع خزان اوایل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه نیمه حساس و به آفات لیسه سیب و کرم سیب حساس است.

سیستم باردهی

جوانه های گل اکثرآ در روی شاخه‌های چند ساله مشاهده گردید، این رقم دارای یک سیستم باردهی خیلی خوبی است و تقریبا مشابه رقم‌های اسپور (ردو گلدن) است، به طوری که میوه‌ها در تمامی تاج درخت پراکنده است، تعداد میوه باقیمانده روی اسپورها حداکثر ۲ میوه مشاهده گردید.

 

۵- گرده شیری

مبدأ این رقم به احتمال زیاد زنوز بوده و سابقه کاشت خودرو و نامشخص دارد.

درخت

متوسط ارتفاع ۴/۱ متر، قدرت رشد زیاد، غیر پیوندی، شکل شاخه‌بندی عمودی، هرس روی این رقم انجام نگرفته، دارای تناوب باردهی کم.

گل

شروع گل‌دهی اواسط اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواسط دهه سوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۱۱ روز، از نظر فصل گل‌دهی زودگل، رنگ گلبرگ‌ها سفید، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل کم، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی زیاد، ریزش میوه متوسط، فرم میوه گرد و پهن، تعداد بذر در میوه ۱۴-۱۲ عدد، تخمدان ۶ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۳/۱ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۴/۲ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۹۵ – ۷۵ گرم، رنگ پوست میوه زرد طلائی، رنگ گوشت میوه سفید، مزه و طعم میوه شیرین، طول متوسط دم میوه ۱/۲ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه به شکل V کم عق، گودی گلگاهی میوه کمی فرو رفته، شروع برداشت میوه اوایل مرداد، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۷۵ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، فاقد خاصیت انبارداری.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار و تیز، حاشیه برگ دندانه‌دار، متوسط طول پهنک برگ ۷/۱ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگی ۳٫۶ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۳٫۴ سانتی‌متر، دارای استیپول باریک به طور ۱/۵ میلی‌متر، شروع خزان اوایل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و لیسه سیب خیلی حساس و به کرم سیب حساس است.

سیستم باردهی

اکثر باردهی این رقم روی اسپورها یک و دو ساله مشاهده گردید و کمتر در روی اسپورهای مسن‌تر میوه مشاهده شد، میوه‌دهی روی براندی‌های تاجدار نیز مشاهده گردید.

حداکثر میوه باقی مانده روی اسپور در حدود ۳ میوه است، رقم زودرس بوده و از آن به عنوان پایه برای ارقام دیگر استفاده می‌شود، این رقم دارای تاج کشیده است.

 

۶- اسد کوهی

مبدأ این رقم از کمار بوده و سابقه کاشت آن در زنوز حدود ۷۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۵ متر، قدرت رشد متوسط، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی آویزان، گسترده، عکس‌العمل نسبت به هرس خوب، دارای تناوب باردهی متوسط.

گل

شروع گل‌دهی اواسط اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر دهه دوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۷ روز، از نظر فصل گل‌دهی زودگل، رنگ گلبرگ‌ها سفید بالکه های صورتی، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل متوسط، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی متوسط، ریزش میوه متوسط، فرم میوه کمی کشیده، تعداد بذر در میوه ۱۲-۱۹ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، متوسط طول میوه ۷/۱ سانتی‌متر و متوسط عرض میوه ۵/۱ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۵۰-۱۳۰ گرم ، رنگ پوست میوه قرمز تند، رنگ گوشت میوه زرد کم رنگ، مزه و طعم شیرین کمی می خوش، متوسط دم میوه ۱/۲ سانتی‌متر، گودی دمگاهی میوه بشكل U خیلی کم‌عمق، گودی گلگاهی میوه فرورفته، شروع برداشت میوه اوائل دهه سوم شهریور، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۱۳۰-۱۲۵ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری ۱۱۰ روز.

برگ

شکل برگ کشیده، انتهای برگ نوک دار و تیز، حاشیه برگ دندانه‌دار، طول پهنک برگ ۸/۶ سانتی‌متر و متوسط عرض پهنک برگ ۳/۵ سانتی‌متر، متوسط طول دم برگ ۲/۸ سانتی‌متر، دارای استپول خیلی کوچک بطور ۰/۵ میلیمتر، شروع خزان دهه اول آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب نیمه حساس و به کرم سیب نیمه مقاوم است

 سیستم باردهی

میوه‌دهی در این رقم اکثرا در روی شاخه‌های چند ساله که دارای اسپورهای مسن هستند مشاهده گردید و در روی شاخه‌های یک‌ساله و جوان میوه‌دهی کمتر مشاهده شده، این رقم دارای تناوب باردهی متوسط است. حداکثر میوه باقی مانده روی اسپورها ۳ عدد مشاهده گردید. این رقم در مقایسه با سایر ارقام رقم مناسبی است که می‌توان آن را برای کشت در نقاط دیگر توصیه نمود.

 

۷- خان آلما

مبدأ این رقم از قره باغ روسیه سابق بوده و سابقه کشت آن در منطقه زنوز در حدود ۹۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۸ متر، قدرت رشد زیاد، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی گسترده، عکس‌العمل نسبت به هرس کمتر، دارای تناوب باردهی کم.

گل

شروع گل‌دهی اوایل دهه سوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۷ روز، از نظر فصل گل‌دهی دیر گل، رنگ گلبرگ‌ها سفید متمایل به صورتی، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل زیاد، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی کم، ریزش میوه متوسط، فرم میوه گرد، تعداد بذر در میوه ۱۰-۸ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، متوسط طول میوه ۴/۲ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۳٫۳ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۲۰-۱۱۰ گرم، رنگ پوست میوه قرمز دارای رگه‌های سفید، رنگ گوشت سفید، مزه و طعم میوه شیرین، متوسط دم میوه ۱/۴ سانتی‌متر، گودی دمگاهی بشکل U کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته، شروع برداشت میوه اوایل دهه سوم شهریور، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۱۲۰-۱۱۰ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری ۶۰ روز.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ دندانه‌دار، طول پهنک برگ ۶٫۹ سانتی‌متر و عرض پهنک برگی ۳٫۳ سانتی‌متر، طول متوسط دم برگ ۳/۲ سانتی‌متر، دارای استیپول خیلی کوچک، شروع خزان اوایل دهه دوم آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب و کرم سیب حساس است.

سیستم باردهی

اندام‌های باردهی در این رقم اکثرآ در روی اسپورهای جوان تشکیل می‌شوند و اغلب گلها در اثر عدم تغذیه کافی در روی شاخه‌های جوان ریزش می‌نمایند، حداکثر میوه باقی‌مانده روی اسپورها ۲ میوه است. به لحاظ پررشد بودن به هرس کمتر جواب می‌دهد.

 

۸- پیر آلما

مبدأ این رقم به احتمال زیاد قره باغ روسیه سابق بوده و سابقه کاشت در زنوز در حدود ۱۸۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۴ متر، قدرت رشد ضعیف، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی گسترده، عکس‌العمل نسبت به هرس متوسط، دارای تناوب باردهی کم.

گل

شروع گل‌دهی اوائل دهه دوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۹ روز، از نظر فصل گل‌دهی دیر گل، رنگ گلبرگ‌ها سفید، میزان ریزش گل زیاد، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی متوسط، میزان ریزش میوه زیاد، فرم میوه کمی گرد، تعداد بذر در میوه ۹۱۰ عدد، تخمدان ۵ برچه ای، طول متوسط میوه ۵/۲ سانتی‌متر، عرض متوسط ميوه ۳/۸ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۲۵-۱۲۰ گرم، رنگ پوست میوه سفید متمایل به سبز، رنگ گوشت سفید، مزه و طعم میوه ترش، متوسط دم میوه ۱/۴ سانتی‌متر، گودی دمگاهی به شکل خیلی کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته، شروع برداشت میوه اواسط دهه سوم شهریور، تعداد روز از اتمام گل تارسیدن میوه ۱۲۰-۱۱۵ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری ۶۰ روز.

برگ

شکل برگ کمی گرد، انتهای برگ نوک‌دار، متوسط طول پهنک برگ ۴/۸ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک ۳٫۶ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۳/۶ سانتی‌متر، دارای استیبول خیلی کوچک، شروع خزان اواخر دهه اول آبان.

درجه حساسیت آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب حساس و کرم سیب نیمه مقاوم است.

سیستم باردهی

اندام‌های باردهی در این رقم روی اسپورهای دو و سه ساله مستقر بر روی شاخه‌های دو ساله و یا بیشتر مشاهده می‌شود. میوه‌دهی روی اندام‌های جوان کمتر صورت می‌گیرد، حداکثر میوه باقی مانده روی اسپورها به ۳ میوه می‌رسد، کمتر حساس به تناوب باردهی است.

 

۹- مشکی تابستانه

مبدأ این رقم به احتمال زیاد زنوز بوده و سابقه کاشت خیلی زیاد و نامشخص در منطقه دارد.

درخت

متوسط اتفاع ۳/۸ متر، قدرت رشد متوسط، غیر پیوندی و خودرو، شكل شاخه‌بندی گسترده، دارای استعداد پاجوش‌دهی زیاد، هرس روی آن تا کنون انجام نگرفته، دارای تناوب باردهی زیاد، استحکام در زمین خوب.

گل

شروع گل‌دهی اوائل دهه اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر دهه دوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۱۰ روز از نظر فصل گل‌دهی زودگل، رنگ گلبرگ‌ها صورتی کمرنگ، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل كم، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی زیاد، میزان ریزش میوه کم، فرم میوه گرد، تعداد بذر در میوه ۱۰-۶ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۳/۱ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۳ سانتیمتر، وزن متوسط میوه ۶۵-۶۰ گرم، رنگ پوست میوه قرمز چیتی کم رنگ، رنگ گوشت میوه سفید با رگه‌های قرمز، مزه و طعم میوه شیرین و عطردار، متوسط دم میوه ۱/۵ سانتی‌متر، گودی دمگاهی بشکل V کم عمق، گودی گلگاهی فرو رفته، شروع برداشت میوه اواخر دهه اول مرداد، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۸۷-۸۲ روز نوع مصرف تازه‌خوری، فاقد خاصیت انباری.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ دندانه دار، متوسط طول پھنک برگ ۷/۲ سانتی‌متر، متوسط عرض پھنگ برگ ۳/۲ سانیمتر، متوسط طول دمبرگ ۳/۶ سانتیمتر، دارای استیپول باریک به طول یک میلیمتر، شروع خزان اوایل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب حساس و کرم سیب مقاوم است.

سیستم باردهی

اندام‌های بارده در این رقم روی اسپورهای ۲-۱ ساله مستقر بر روی شاخه‌های چند ساله و همچنین روی براندی‌ها است ولی اکثر میوه‌ها در روی اسپورها باقی می ماند، در روی این رقم تاکنون هیچ گونه هرس انجام نگرفته است. لذا ارزیابی آن از این لحاظ مشکل است، ازاین رقم به عنوان پایه برای سایر ارقام در زنوز استفاده می‌شود.

 

۱۰- می خوش زنوز

مبدأ این رقم به احتمال زیاد زنوز بوده و سابقه خودرویی دارد.

درخت

متوسط ارتفاع ۳/۲ متر، قدرت رشد متوسط، غیر پیوندی، شکل شاخه بندی عمودی، استعداد پاجوش‌دهی کم، هرس روی این رقم انجام نگرفته است، دارای تناوب باردهی زیاد، استحکام در زمین خوب.

گل

شروع گل‌دهی اوایل دهه دوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اوائل دهه سوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۱۰ روز، از نظر فصل گتدهی زود گل، رنگ گلبرگ‌ها صورتی کم رنگ ، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل کم، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی زیاد، میزان ریزش میوه کم، فرم میوه گرد، تعداد بذر در میوه ۱۲-۹ عدد، تخمدان ۵ برچه ای، طول متوسط میوه ۳/۵ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۳/۱ سانتی‌متر وزن متوسط میوه ۶۷-۶۵ گرم، رنگ پوست میوه سفید و زرد طلائی، رنگ گوشت سفید، مزه وطعم میوه شیرین، متوسط دم میوه‌ها ۱/۴ سانتی‌متر، گودی دمگاهی بشکل V کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته، شروع برداشت میوه اواسط مرداد، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۸۶-۸۰ روز، نوع مصرف تازه‌خوری که زود سیاه می‌شود، فاقد خاصیت انبارداری.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ دندانه‌دار، متوسط طول پهنک برگ ۷/۱ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگ ۳/۲ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۳/۵ | سانتی‌متر، دارای استیپول باریک به طول ۱/۵ میلیمتر، شروع خزان اوایل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه نیمه مقاوم و به آفات لیسه سیب حساس و کرم سیب مقاوم است.

سیستم باردهی

اندام‌های باردهی در این رقم روی اسپورهای ۲-۱ ساله مستقر در روی شاخه‌های جوان و نیز روی براندی‌های تاجدار مشاهده گردید، تعداد میوه باقی مانده روی اسپورها حداکثر ۳ عدد ثبت گردید، از لحاظ اثرات نافع این رقم به عنوان پایه به ویژه از نظر عطر و مزه روی ارقام پیوند شده اغلب از آن به عنوان پایه برای ردوگلدون استفاده می‌کنند.

 

۱۱- ترش زمستانه

مبدأ این رقم از اردوباد روسیه سابق بوده و سابقه کاشت آن در زنوز در حدود ۸۰ سال است.

درخت

متوسط ارتفاع ۴/۱ متر، قدرت رشد ضعیف، پیوندی، نوع پایه نامشخص، شکل شاخه‌بندی عمودی گسترده، روی این رقم هرس انجام نگرفته، دارای تناوب باردهی کم.

گل

شروع گل‌دهی اواخر دهه دوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر دهه سوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۸ روز، از نظر فصل گل‌دهی دیر گل، رنگ گلبرگ‌ها سفید، میزان گل‌دهی زیاد، میزان ریزش گل زیاد، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی کم، میزان ریزش میوه کم، فرم میوه گرد، تعداد بذر در میوه ۱۰-۹ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۴/۱ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۳٫۳ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۱۱۲-۱۱۷ گرم، رنگ پوست میوه سفید متمایل به سبز، رنگ گوشت سفید، مزه و طعم میوه ترش، متوسط طول دم میوه ۱/۳ سانتی‌متر، گودی دمگاهی به شکل U کم عمق، گودی گلگاهی میوه کمی فرورفته، شروع برداشت میوه اوایل دهه سوم شهریور، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۱۱۸-۱۱۲ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، مدت انبارداری، ۱۲۰ روز.

برگ

شکل برگ بیضی، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ دندانه‌دار، متوسط طول پهنک برگی ۵/۴ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگ ۳٫۲ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۲/۹ سانتی‌متر، دارای استیپول باریک به طول ۵ میلی‌متر، شروع خزان اواسط آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب و حساس و به کرم سیب نیمه‌ مقاوم است.

سیستم باردهی

میوه‌دهی در این رقم روی اسپورهای ۳-۲ ساله مستقر بر روی شاخه‌های مسن‌تر مشاهده می‌شود. در این رقم براندی تاجدار مشاهده نشد، در هر اسپور فقط یک میوه مشاهده شد.

 

۱۲- امام‌علی

مبدأ این رقم به احتمال زنوز بوده و در حال حاضر به صورت خودرو، و به تعداد محدود در باغات زنوز کشت شده است.

درخت

متوسط ارتفاع ۴/۲ متر، قدرت رشد ضعيف، غیر پیوندی، خودرو، شكل شاخه‌بندی عمودی، استعداد پاجوش‌دهی زیاد، هرس روی این رقم انجام نگرفته، دارای تناوب باردهی زیاد، استحکام در زمین خوب.

گل

شروع گل‌دهی اواخر دهه دوم اردیبهشت، اتمام گل‌دهی اواخر دهه سوم اردیبهشت، مدت گل‌دهی ۱۱ روز، از نظر فصل گل‌دهی زودگل، رنگ گلبرگ‌ها سفید، میزان گل‌دهی کم، ریزش گل كم، فاقد گل‌دهی ثانویه.

میوه

مقدار میوه‌دهی کم، میزان ریزش میوه کم، فرم میوه کمی گرد، تعداد بذر در میوه ۱۸-۱۳ عدد، تخمدان ۵ برچه‌ای، طول متوسط میوه ۳٫۱ سانتی‌متر، عرض متوسط میوه ۲/۶ سانتی‌متر، وزن متوسط میوه ۶۸- ۶۳ گرم، رنگ پوست میوه زرد تمایل به سبز، رنگ گوشت میوه زرد کم رنگ، مزن و طعم میوه شیرین، متوسط طول دم میوه ۱/۹ سانتی‌متر، گودی دمگاهی به شکل V کم عمق، گودی گلگاهی میوه فرورفته، شروع برداشت میوه اواخر مرداد، تعداد روز از اتمام گل تا رسیدن میوه ۱۰۰-۹۷ روز، نوع مصرف تازه‌خوری، فاقد خاصیت انبارداری.

برگ

شکل برگ بیضی باریک، انتهای برگ نوک‌دار، حاشیه برگ دندانه‌دار، متوسط طول پهنک برگ ۷/۲ سانتی‌متر، متوسط عرض پهنک برگ ۲/۳ سانتی‌متر، متوسط طول دمبرگ ۳٫۶ سانتی‌متر، دارای استیپول کوچک به طول ۲ میلی‌متر، شروع خزان اوائل آبان.

درجه حساسیت به آفات و امراض مهم

این رقم به بیماری لکه سیاه و به آفات لیسه سیب حساس و کرم سیب مقاوم است.

سیستم باردهی

اندام‌های بارده در این رقم در اسپورهای مسن‌تر کمتر مشاهده گردید و اکثرا باردهی روی اسپورهای جوان و حتی براندی‌های تاجدار ثبت گردید، روی این رقم تاکنون هیچگونه عملیات فنی باغبانی (از جمله هرس) انجام نگرفته است. در منطقه زنوز به تعداد کمتر از ۱۰ اصله از این رقم مشاهده شده روی اندام‌های بارده در این رقم فقط یک میوه باقی می‌ماند، از این رقم قبلا به عنوان پایه برای سایر ارقام استفاده می‌شد.