صنایع دستی

صنایع دستی

سیر تمدن زنوز با ابداع روش ساخت بیسکویت سفال و استفاده از اندود کائولن به لحاظ غنای معدن کائولن در منطقه و همچنین استفاده از نقوش با روش سه بار پخت به اوج رشد خود می‌رسد. استفاده از این روش پس از قرن‌ها در اروپا متداول شده و کاشی‌های ساخت اروپا که با همان تکنیک زنوز اجرا گردیده، راهی بازار کشورمان می‌گردد.

علاوه بر آن وجود خاک چینی کوه‌های آق داغ واقع در جنوب شرقی زنوز از دیرباز زمینه فعالیت در صنایع دستی خصوصا سرامیک را فراهم آورده است.

در بین صنایع دستی زنوز، سرامیک‌سازی بیش از صنایع دیگر دارای اهمیت است و سابقه طولانی دارد. ظروف کارگاه‌ها به همان شکل سابق ساخته می‌شود ولی در سال‌های اخیر نیز با توسعه راه‌های ارتباطیِ اکثر روستاها و دسترسی آنها به شهرها و توسعه ظروف پلاستیکی و ارزانی انها، سبب شده است میزان تولید کارگاه‌ها کمتر گردد.

تا مدت‌های مدید‌، سفالگران مناطق دیگر هم از خاک سفید زنوز استفاده می‌کردند.

از طرفی به دلیل وابستگی کیفیت هنرهای بومی به امکانات منطقه، اهالی زنوز به خوبی از این کیفیت که ناشی از محدودیت‌های زندگی در گذشته بود، بهره بردند و تولید کنندگان و هنرمندان ماهری از میان آنها برخاست.

در زمانی که ظروف چینی نایاب بود و تکنولوژی ساخت این ظروف در اختیار کشور چین قرار داشت، از خاک زنوز به دلیل سفیدی‌اش برای ساخت بدل چینی استفاده می‌کردند و ظروفی که از آن بدست می‌آمد، شباهت‌هایی هم به چینی داشت.

سفالگری با خاک سفید بومی منطقه با پیشینه سفالگری در زنوز پیوند تنگاتنگی دارد، چرا که حدود شصت سال پیش استاد عباس و احمد قابچی از زنوز به تبریز رفته بودند و با تأسیس کارگاه سفالگری در محله سرخاب تبریز این روش تولید را آغاز و تا به امروز پی گرفتند. استاد عباس قابچی زنوزی در سال ۱۲۹۸ شمسی در خانه استاد محمد قابچی در شهر زنوز بدنیا آمد و به همراه برادران خود هنر سفالگری را نزد پدر خود فرا گرفت.

پوشش سفال ساخته شده از خاک زنوز با دو نوع لعاب ترانسپارنت بی‌رنگ و ترانسپارنت فیروزه‌ای انجام می‌گیرد که آوازه این نوع سفال‌ها با لعاب فیروزه‌ای به فراتر از مرزهای کشورمان نیز رسیده است.

در زنوز سه کارگاه یکی وابسته به سازمان صنایع دستی و دو کارگاه خصوصی در این زمینه فعالیت می‌کردند، که در حال حاضر فقط یک کارگاه فعال است و تولیدات آنها عمدتاً شامل ظروف کاربردی همچون بشقاب، کاسه، فنجان، نعلبکی، پارچ آب، قوری، قنددان و غیره می‌شود.

علاوه بر کارگاه‌های سفال و سرامیک صنایع دستی دیگری از قبیل جوراب بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی نیز از صنایع دستی در حال فراموشی این شهر رویایی است که نیاز به توسعه و سرمایه‌گذاری دارد.